12

Twaalf mannen van middelbare leeftijd zitten om een lange tafel in een aftandse gymzaal. Hun taak is simpel: een lot vellen over de veroordeelde Tsjetsjeense jongen die ervan verdacht wordt zijn vader vermoord te hebben. Schuldig? Elf handen gaan omhoog. Eén jurylid twijfelt. Wat volgt is een ellenlange discussie over schuld en verantwoordelijkheid.
"12" volgt nauwgezet het oordeelsproces en haalt daarbij ontelbaar veel thema’s aan over de Russische identiteit.

In de loop van het verhaal waaieren de nationalistische thema’s werkelijk alle kanten op. De twaalf juryleden fungeren grotendeels als kartonnen vertegenwoordigers van alle postsovjettypetjes: een joodse intellectueel, een chirurg uit de Kaukasus, een vuige taxichauffeur, een gesjeesde tv-producent en een zwijgzame, erudiete voorzitter gespeeld door de regisseur zelf.
Deze mannen hebben ieder op hun eigen manier de val van het communistische verleden moeten verwerken. Drank, geweld en misdaad blijken daarbij wijdverspreid.

Sidney Lumets klassieker "12 Angry Men" was de inspiratiebron voor deze film, maar waar die klassieker heel nauwgezet inspeelde op claustrofobie en angsten, is "12" een vrij bombastisch model voor het Russische grootdenken. Mikhalkovs film breekt vrij briljant los van de kamerspelopzet uit het origineel. De fysiek kleine ruimte van de gymzaal is geenszins klein uigevoerd: het is een filmische speeltuin waarin de acteurs vrijelijk rond kunnen bewegen en zelfs een zenuwslopende enscenering van de vermeende misdaad uitvoeren. Terugkomende flashbacks van de oorlog in Tsjetsjenië, waar de misdaad plaats zou hebben gevonden, zijn een welkome toevoeging.

inleiding - Arie van der Ent - slavist, vertaler, uitgever, dichter, schrijver.

Russcisch gesproken, Nederlands ondertiteld