social bookmarks
facebook
twitter

Holocaust: Twee moedige schrijvers en Babi Jar

documentaire
 Registratie gesloten
 
22
Datum: 30 oktober 2016 15:00 - 19:00

Twee moedige schrijvers en Babi Jar: Anatoli Koeznetsov en Viktor Nekrasov.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn door toedoen van nationaalsocialistisch Duitsland ongeveer 5,7 miljoen Joden vermoord. Dit waren geen slachtoffers van oorlogsgeweld.  Ze werden gedood omdat ze joods waren.

Vanaf de aanval op de Sovjet-Unie op 22 juni 1941 vonden massa-executies plaats. In het  najaar van 1941 kwam er een politiek tot stand die tot doel had de Joden te deporteren om ze uiteindelijk allemaal te vermoorden.
Het is op 29 september 75 jaar geleden dat de nazi's begonnen met de massamoord op de Joodse bevolking in het Oekraïense Kiev. Tienduizenden vrouwen, mannen en kinderen werden naar Babi Jar, het ravijn nabij de hoofdstad, geleid en doodgeschoten door Duitse SS-soldaten en politiemannen.

Karel Berkhoff, een specialist in de massamoord van Babi Jar, zal daarover vertellen. Op 29 september was hij genodigde tijdens de officiële herdenking in Kiev.

Gezien de zwaarheid van het onderwerp, wordt er geen film vertoond. Wel laten wij fragmenten zien, die het onderwerp toelichten.

Over de spreker
Karel Berkhoff is senior-onderzoeker bij het NIOD. Hij richt zich voornamelijk op de Tweede Wereldoorlog in Rusland en Oost-Europa. Momenteel werkt Berkhoff aan het project Babi Yar in History and Memory.

Moedige schrijvers
Anatoli Koeznetsov (Kiev, 18 augustus 1929 – Londen, 13 juni 1979) 
Koeznetsov leefde als kind in het door de Duitsers bezette Oekraïne. Wereldwijde bekendheid verkreeg Koeznetsov met zijn documentaire roman Babi Jar, waarin hij zijn ervaringen in Kiev tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog beschrijft en meer in het bijzonder ingaat op de moord op de joden in de Babi-ravijn. Het boek verscheen voor het eerst in 1966 in een gecensureerde versie. Toen Koeznetsov in 1968 na een politieke reis asiel aanvroeg in Engeland lukte het hem de volledige, lange versie van het boek mee te smokkelen naar het Westen, waar hij het in 1970 publiceerde onder het pseudoniem A. Anatoli. In de nieuwe versie worden ook de Sovjets verantwoordelijk gesteld; daarbij benadrukt hij het gebrek aan achting voor de offers van de Joden van Kiev.
Koeznetsov was tot zijn dood medewerker van ‘Radio Liberty’.

Viktor Nekrasov (Kiev, 17 juni 1911 – Parijs, 3 september 1987) 
Tijdens de Tweede Wereldoorlog vocht Nekrasov in het Rode leger en nam deel aan de Slag om Stalingrad. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij journalist en schrijver.
Nekrasov werd vooral bekend door zijn (in 1963 in het Nederlands vertaalde) klassieker In de loopgraven van Stalingrad (1946). 
Na de dood van Stalin in 1953, tijdens de ‘dooi’, schreef Nekrasov een aantal opmerkelijk open- en anti-Stalinistische romans, zoals In mijn thuisstad (1954) en Kira Georgievna (1961). Zijn na een reis naar Italië en later de Verenigde Staten geschreven reisschetsen Aan weerszijden van de oceaan (1962) werd in 1963 echter verboden.
Vanwege openlijke kritiek op het Sovjetregime werd Nekrasov in 1973 uit de partij gestoten. In 1974 emigreerde hij naar Frankrijk, waar hij redacteur werd bij het emigrantentijdschrift “Kontinent” en zijn emigrantenroman De drie musketiers van Leningrad schreef, welke in diverse landen werd vertaald.
 
Het begrip Holocaust

In de loop van de jaren heeft de moord op de Europese Joden verschillende namen gekregen. In het algemeen werd na de Tweede Wereldoorlog niet veel in het openbaar over de verschrikkingen gesproken. Door de bekende tv-serie The Holo- caust (1978) kregen de vervolging van en uiteindelijk de moord op de Joden grote publieke aandacht.
Het begrip ‘Holocaust’ (Grieks voor ‘brandoffer’) kwam al eerder voor, maar werd vanaf nu internationaal gebruikt om de tragedie van de moord op de Joden aan te duiden. Dat blijkt ook uit de naam Holocaust Memorial Day voor 27 januari, de dag die door de Verenigde Naties is uitgeroepen als herdenkingsdag van de moord op de Joden. Verder komt de naam terug bij de vele Holocaustmusea en -centra. Anderen, met name Joden zelf, vinden deze naam minder geschikt en spreken liever van de ‘Sjoa’, het Hebreeuwse woord voor catastrofe.
Sommige auteurs beschouwen de Jodenvervolging in de jaren dertig al als onlosmakelijk deel van de Holocaust. Anderen laten deze beginnen in de herfst van 1941, toen nazi- Duitsland daadwerkelijk de massamoord op de Joden ging organiseren en uitvoeren. Vooral vanwege het antisemitisme gebruiken sommigen het begrip Holocaust specifiek voor de moord op de Joden.

 

 
2019  BLINIBIOSCOOP  is tot stand gekomen in samenwerking met COVOR, Podium O950, Leidsfilmfestival, De Tijger produkties.